مجتمع آموزش علوم اسلامی کوثر
 
 
 
 
 
 
 
 انتشار اولین اثر برگزیده تالیف شده در پژوهشکده مطالعات تخصصی کوثر با همکاری موسسه آزمون یار پویا

 برگزاری دومین جلسه کارگروه بررسی و تصویب طرح نامه سطح چهار رشته تفسیر تطبیقی

 جلسه دفاع پایان نامه اعظم طلایی جم از طلاب سطح 3 با موضوع «نقش کنترل خشم دراصلاح روابط اجتماعی در قران باتکیه بر بیانات ایه الله جوادی املی »

 جلسه دفاع پایان نامه ریحانه جهانی از طلاب سطح 3 با موضوع «بررسی فقهی و قانونی و واگذاری مسئولیت به غیر مسلمان در حکومت اسلامی»

 برگزاری مصاحبه گرایش تاریخ اسلام و تفسیر و علوم قرآنی

 برگزاری کارگاه نگرش تا نگارش پایان نامه

 برنامه مراسم تشییع پیکر شهید سپهبد سلیمانی

 اجتماع بزرگ مردمی بیعت با امام عصر (عج) در سراسر کشور

 دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری با رهبر انقلاب

  رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار جمعی از طلاب سراسر کشور

 مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه در بیانیه ای: حوزه های علمیه با تمام توان ازسپاه پاسداران حمایت می کند

 در حمایت از سپاه پاسداران: تجمع بزرگ حوزویان در مدرسه فیضیه

 

خانه تازه هاي علمي و ادبي درس اخلاق آیت‏ الله مجتهدی (ره)عشق ز پروانه بیاموز!...
شنبه 20 بهمن 1386     درس اخلاق آیت‏ الله مجتهدی (ره)عشق ز پروانه بیاموز!

خداوند متعال حضرت ابراهیم (علیه‏السلام) را به ‏دوستی نگرفت مگر به خاطر اطعام و نماز خواندن او در شب، در حالی که مردم خواب ‏بودند.
درس اخلاق حضرت آیت‌ الله مجتهدی
موضوع: سَهَر (1)

در میان نمازهای نافله، در مورد نافله شب بیشتر سفارش شده است. اگر هیچ نافله‌ای ‌نمی‌خوانید لااقل نافله شب را ترک نکنید. سحر بلند شوید، مانند خروس‌ها که برای ذکر ‌خدا بیدار می‌شوند. اگر حوصله ندارید یازده رکعت بخوانید، لااقل یک رکعت آخر را بخوانید، ‌اگر باز هم حوصله ندارید، بلند شوید و یک «یا رب» بگویید و بخوابید. سحرها بلند شوید و ‌استغفار کنید و قرآن بخوانید.‌

جوانی در مسجد گوهرشاد از من پرسید: اگر لباسْ چربی بگیرد با صابون یا مواد پاک‌کننده ‌آن‌را پاک می‌کنیم، اگر قلب ما زنگار گرفت چگونه آن را جلا بدهیم؟ گفتم سحرها قرآن ‌بخوان و استغفار کن. حضرت رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند: قلب‌ها زنگ ‌می‌زند، همان‌طور که آهن زنگ می‌زند، و همانا جلای آن‌ها قرائت قرآن است.(2)

اگر دیگران ‌شما را برای نماز صبح بیدار کنند به درد طلبگی نمی‌خورید. به شما جسمانی هم ‌نمی‌شود گفت، چه رسد به روحانی. وقتی ما طلبه بودیم هرشب چندبار برای نماز شب ‌از خواب می‌پریدیم. یک بار ساعت را که به پهلو بر روی زمین قرار داشت، اشتباهی دیدم ‌و بلند شدم، و با عجله نماز شب خواندم و کارهایم را کردم و به مسجد رفتم ولی دیدم ‌در بسته است. از شخصی پرسیدم درب مسجد چرا بسته است؟ گفت: آقا! یک ساعت و ‌نیم به اذان صبح مانده است. آن‌قدر در خیابان قدم زدم تا درب مسجد را باز کردند.‌

از خدا بخواهید لذت عبادت و نماز شب را به شما بچشاند، آن وقت دیگر لازم نیست که ‌ساعت کوک کنید. ما که ساعت کوک می‌کنیم مریض هستیم، روحمان مریض است، مگر ‌خروس ساعت کوک می‌کند؟!‌

کم ز خروسی مباش، مُشت پَری بیش نیست / از سر شب تا سحر ذکر خدا می‌کند ‌

گویند فقط یک شب، خروس‌ها ساکت بودند و آن هم شبی بود که فرعون به لشگریانش ‌دستور داد وقتی خروس‌ها شروع به خواندن کردند به تعقیب حضرت موسی ‌‌(علی‌نبیناوآله‌وعلیه‌السلام) بپردازند. به امر الهی، آن‌شب خروس‌ها نخواندند تا این‌که ‌صبح شد و حضرت موسی و قومش از فرعونیان فاصله زیادی گرفتند. البته با وجود این که ‌خروسْ سحرها آواز می‌خواند و تسبیح خدا می‌گوید، شاعری از خروس گله دارد و در یک ‌بیت شعر برای فهماندن عشق واقعی، خطاب به خروس می‌گوید:‌

ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز / کان سوخته را جان شد و آواز نیامد ‌

هر کس را می‌بینی که تألیفی دارد و خدمتی می‌کند و به جایی رسیده است؛ از ‌شب‌زنده‌داری‌ها و رازونیازها و عبادات شبانه رسیده است. هنگام شب است که دوستان ‌و عاشقان خدا با او درد دل می‌کنند:‌

برخیز که عاشقان به شب راز کنند / گردِ در و بامِ دوست پرواز کنند ‌
هر جا که بُوَد، دری، به شب دربندند / الا درِ دوست را که شب باز کنند ‌

در گذشته، هر طلبه‌ای که اولِ اذان صبح بیدار می‌شد با او مباحثه نمی‌کردند، می‌گفتند ‌طلبه بی‌بندوباری است، ولی الآن چه؟ قدیم نمازشب‌خوان‌ها خوب بودند، الآن ‌نمازصبح‌خوان‌ها، انسان‌های مؤمن و خوبی به حساب می‌آیند. بعد از ما هم شاید عده‌ای ‌می‌آیند و می‌گویند: قدیم طلبه‌هایی بودند که نمازشان را تیغ آفتاب می‌خواندند و ‌نمازشان قضا نمی‌شد، آن‌ها از اولیا خدا بودند.‌

شخصی بود که همیشه می‌گفت سحرخیز باش تا کامروا باشی. روزی شاه افرادی را ‌مأمور کرد که وقتی او زود از خانه بیرون می‌آید بر سر او ریخته و همه چیزش را ببرند و ‌این کار را هم کردند. شاه او را خواست و گفت چه شد؟ تو که می‌گفتی سحر خیز باش ‌تا کامروا باشی ولی امروز دیر آمدی؟ او گفت: آن دزدها از من سحرخیزتر بودند لذا آن‌ها ‌کامروا شدند.‌

سحر را از دست ندهید! یک ساعت مطالعه سحر، مطابق با چند ساعت مطالعه روز ‌است. یک‌بار قسمتی از «مُطوَّل» را هرچه خواندم نفهمیدم. سحر، همین که بیدار شدم، ‌زیر کرسی، هنوز وضو نگرفته، خواب‌آلود، کتاب را باز کردم و مطلب را فهمیدم، یک‌بار هم ‌دو طلبه را دیدم که قبل از اذان صبح، کنار حوض مدرسه فیضیه مشغول مباحثه بودند.‌

استادی از شاگردش پرسید صبح‌ها چه ساعتی شروع به مطالعه می‌کنی؟ شاگرد گفت ‌یک ساعت مانده به اذان صبح، استاد گفت خیلی کم است باید زودتر بیدار شوی.‌

یک‌روز، قبل از اذان صبح، دیدم آیت‌الله‌العظمی بروجردی (ره) در حیاط مدرسه فیضیه قدم ‌می‌زنند. فردای آن روز شیخ‌محمود اردکانی آمد و گفت دیشب آقای بروجردی (ره) به ‌این‌جا آمده بودند و شکایت داشتند که چرا برق چند حجره خاموش بوده و طلبه‌ها برای ‌نماز شب بیدار نشده‌اند. امام صادق (علیه‌السلام) فرموده‌اند: نماز شب را رها مکن؛ ‌همانا زیان دیده کسی است که از نماز شب محروم شود.(3)‌

شبِ مردان خدا روز جهان افروزست / روشنان را به حقیقت شب ظلمانی نیست ‌
خـفـتگان را خبر از زمزمه مرغ سحـر / حـیـوان را خبـر از عالـم انسـانـی نـیـسـت ‌

حضرت رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرموده‌اند: ما زالَ جِبرَئیلُ یُوصینی بِقیامِ اللّیلِ حَتّی ‌ظَنَنتُ أنَّ خِیارَ أُمَّتی لَن یَنامُوا(4) جبرئیل پیوسته مرا سفارش به نماز شب می‌کرد تا ‌این‌که گمان کردم خوبان و برگزیدگان امت من هرگز نمی‌خوابند.‌

گویند عاشق و معشوقی با هم قرار گذاشتند، معشوق سر قرار آمد ولی دید عاشق ‌خواب است، چند گردو در جیب او ریخت و رفت. عاشق بعدها معشوق را دید و پرسید ‌چرا سر قرار نیامدی؟ معشوق گفت: تو که می‌خوابی به درد عاشقی نمی‌خوری، تو باید ‌بروی گردو بازی کنی.‌

خواب بر عاشقان حرام بود / خواب آن کس کند که خام بود ‌
عـجبـاً لِلـمُحِـبِّ کَـیـفَ یَنـام / کُـلُّ نَـومٍ عَلَـی المُحِـبِّ حَـرام ‌

خداوند متعال به موسی (علیه‌السلام) می‌فرماید: ای پسر عمران دروغ می‌گوید کسی ‌که گمان می‌کند مرا دوست دارد ولی هنگام شب، تا صبح می‌خوابد.(5) سپس فرمود: آیا ‌دوست خواستار خلوت کردن با دوست خود نیست؟ ای پسر عمران، من از دوستان خود ‌با خبرم. چون شب بر آنان وارد شود، دیده دل‌هایشان به سوی من نگران است، و عقاب ‌و کیفر من پیش چشمشان نمودار است و با من از راه مشاهده و حضور سخن می‌گویند. ‌ای پسر عمران، از دل خود خشوع، از بدن خود فروتنی، و از چشم خود اشک، در ‌تاریکی‌های شب، برای من بفرست، که در این حالات مرا به خود نزدیک خواهی یافت.‌

گویند شبی که امام خمینی (ره) از تبعید، بعد از چند سال دوری از وطن، با هواپیما به ‌تهران بر می‌گشتند در طبقه دوم هواپیما نماز شب خواندند و مثل همیشه در نماز گریه ‌کردند و سپس نماز صبح را هم خواندند، آن‌گاه سر را روی صندلی هواپیما گذاشتند و ‌خوابیدند. امام صادق (علیه‌السلام) فرموده‌اند: لَیس مِن شیعَتِنا مَن لَم یُصَلِّ صَلاةَ اللَّیل؛(6) ‌کسی که نماز شب نمی‌خواند از شیعیان ما نیست.‌

آقای اشراقی (ره) که بعد از نمازِ آیت‌الله‌العظمی بروجردی منبر می‌رفتند، روزی فرمودند: ‌پدرم، مرحوم ارباب، شبی در ماه مبارک رمضان در نجف اشرف به حرم حضرت امیر ‌‌(علیه‌السلام) می‌روند و می‌بینند اشخاصی نماز شب را خوانده، در قنوت نماز وتر ‌مشغول دعای ابوحمزه ثمالی (ره) (از حفظ) هستند، وقتی آن‌ها را شمرده بودند هفتاد ‌نفر بوده‌اند.‌

استاد ما حاج‌شیخ‌علی‌اکبر برهان(ره) فرمودند یکی از اولیا خدا که هر شب دعای کمیل ‌می‌خواند، گفته بود این حسرت بر دلم ماند که یک شب دعای کمیل را تا آخر بخوانم ‌‌(آن‌چنان حالی داشته که نمی‌توانسته دعا را ادامه دهد)؛ حال دوستان خدا چنین است. ‌اگر شما هم می‌خواهید با خدا دوست شوید، نماز شب بخوانید.

حضرت رسول ‌اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرموده‌اند: خداوند متعال حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) را به ‌دوستی نگرفت مگر به خاطر اطعام و نماز خواندن او در شب، در حالی که مردم خواب ‌بودند.(7) اگر خواب بودی و خروسی صدا کرد و بیدار شدی به خروس فحش مده، می‌دانی ‌چه می‌گوید؟ می‌گوید: «أذکُرُواللّه یا غافِلُون»؛ ای غافل‌ها بلند شوید و به یاد خدا باشید.‌

دانی که چه گویدت خروس سحری / یعنی که شبی گذشت و تو بی‌خبری

حاج‌شیخ‌عباس قمی (ره) در حاشیه کتاب مفاتیح الجنان، روایتی از امام صادق ‌‌(علیه‌السلام) نقل کرده‌اند که حضرت فرمودند: نیست بنده‌ای مگر این‌که بیدار می‌شود در ‌هر شب یک یا دو یا چند مرتبه پس اگر برخاست که برخاست، وگرنه شیطان، پاهای خود ‌را می‌گشاید، پس بول می‌کند در گوش او. آیا کسی را که برای نماز شب، برنخاسته ‌است نمی‌بیند که صبح که بر می‌خیزد گران و سنگین و کسل است؟

پس اگر نماز شب قضا شود شیطان در صورت او بول می‌کند، حالا دیگر نمی‌گویم اگر نماز ‌صبحش قضا شود شیطان چه می‌کند.‌

مگر چه‌قدر می‌خواهی بخوابی؟ استاد ما حضرت آیت‌الله‌حاج‌شیخ‌علی‌اکبر برهان (ره) ‌می‌فرمودند: آن‌قدر در قبر بخوابیم که استخوان‌هایمان بپوسد[یعنی فرصت برای خوابیدن ‌زیاد است]. یک شب هم بلند شو ببین چه خبر است.

حضرت رسول اکرم ‌‌(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرمایند: وقتی بنده‌ای از خواب شیرینش و از رختخوابش برخیزد در ‌حالی که خواب آلود است، برای این‌که به سبب نماز شبش می‌خواهد که خداوند را ‌راضی کند، خداوند متعال به سبب آن بنده بر ملائکه مباهات می‌کند و می‌گوید: این بنده ‌مرا می‌بینید که از جایش بلند شده و خواب شیرینش را ترک کرده تا کاری را انجام دهد ‌که بر او واجب نکرده‌ام؟ شاهد باشید که من او را آمرزیدم.(8)‌

بعضی بودند مثل اویس قرنی (ره) که شب‌ها نمی‌خوابیدند، اویس یک شب می‌گفت هذه ‌لَیلَةُ القِیام؛ امشب شب ایستادن است، و تا صبح روی پا می‌ایستاد. یک شب می‌گفت ‌هذه لَیلَةُ الرُّکُوعِ؛ امشب شب رکوع است، و تا صبح در رکوع بود. یک شب می‌گفت هذه ‌لَیلَةُ السُّجُودِ و تا صبح در سجده بود.‌

از فرزندان شیخ‌عباس قمی (ره) نقل شده که می‌گفتند ما شب‌ها از صدای گریه پدرمان ‌از خواب می‌پریدیم. آیت‌الله شیخ‌علی‌اکبر نهاوندی (ره) با این‌که سنشان زیاد بود، با آن ‌حال، دو ساعت مانده به اذان صبح در حرم امام رضا(علیه‌السلام) مشغول نماز شب و ‌مناجات بودند. بعضی بزرگان چهار رکعت از نافله شب را به صورت نماز حضرت جعفر طیار ‌‌(ره) می‌خواندند و بعضی از اولیأ خدا یک‌سال شب‌ها را به عبادت مشغول بودند تا این‌که ‌شب قدر را درک کنند. هر شب، شب قدر است اگر قدر بدانی.‌

از خدا بخواهید به شما لذت مناجات بدهد. شبی نماز شب شهید ثانی قضا شد، ایشان ‌از خواب بیدار شدند و گریه کردند و ناراحت شدند و گفتند: خدایا مگر من چه کرده بودم ‌که از این توفیق باز ماندم؟ اما این‌که چرا برای نماز شب خواب می‌مانیم؛ یکی از علل آن ‌گناه است. امام باقر (علیه‌السلام) فرمودند: شخصی نزد حضرت علی (علیه‌السلام) آمد ‌و عرض کرد که من از نماز شب محروم شده‌ام، حضرت به او فرمودند: گناهانت تو را اسیر ‌کرده است.(9‌)

استاد ما حاج شیخ‌علی‌اکبر برهان (ره) فرمودند: یک کارگر، صبح تا ظهر کار می‌کند، ظهر ‌چند دقیقه سرش را می‌گذارد زمین، خستگی او رفع می‌شود، دوباره تا شب کار می‌کند. ‌ما ساعت‌ها می‌خوابیم ولی باز حوصله و توانِ برخاستن نداریم، علتش این است که ‌گناه، ما را خسته کرده است و نمی‌توانیم برای نماز شب بلند شویم. امام ‌صادق(علیه‌السلام) فرموده‌اند: آدمی گاهی یک دروغ می‌گوید، پس به سبب آن از نماز ‌شب محروم می‌شود، وقتی از نماز شب محروم شد از روزی هم محروم می‌شود.(10) ‌گاهی هم خداوند متعال برای این‌که انسان تکبر نکند و مغرور نگردد، نمی‌گذارد بیدار شود ‌ولی این مسأله، از یکی دو شب بیشتر نیست.(11)‌

استاد ما حاج‌شیخ‌علی‌اکبر برهان (ره) فرمودند: شبی به مهمانی رفتم، شام خوردیم، ‌بعد تشک انداختند که بخوابیم. رفتم در رختخواب، دیدم به حدی تشک نرم است که در ‌تشک گم می‌شوم بلند شدم گفتم بابا! من می‌خواهم سحر بلند شوم، این تشک را جمع ‌کنید. بله اگر غذای چرب بخورید، یا جای گرمی بخوابید، این هم نمی‌گذارد بلند شوید، ‌خواب زیاد هم خواب می‌آورد. شب، غذا کم و سبک بخورید تا سحر حال داشته باشید. ‌نافله صبح را هم سعی کنید که ترک نکنید و اگر می‌توانید همه نوافل را بخوانید.‌

اهل سنت مقید به نافله هستند، مبادا ما از آن‌ها عقب باشیم. آیت‌الله العظمی سیداحمد ‌خوانساری (ره) تا آخر عمر نوافل را ایستاده به جای می‌آوردند. پیرمردی در حرم امام ‌رضا(علیه‌السلام) بود که حدود 100 سال عمر داشت ولی نسبت به نوافلش مقید بود و ‌ایستاده هم می‌خواند.

در ارشادالقلوب آمده است که حضرت رسول اکرم ‌‌(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمودند: خداوند متعال می‌فرماید پیوسته بنده من به سبب نوافل به ‌من نزدیک می‌شود در حالی‌که خالص برای من است تا این‌که او را دوست می‌دارم، پس ‌هنگامی که او را دوست داشتم گوش او می‌شوم که با آن می‌شنود و چشم او می‌شوم ‌که با آن می‌بیند و دست او می‌شوم که با آن انتقام می‌گیرد و اگر از من حاجتی بخواهد ‌به او می‌دهم و اگر از چیزی به من پناه آورد، او را پناه می‌دهم.‌


پی نوشت:
‌1ـ سَهَر: بیداری در شب، سحر: سپیده‌دم، نزدیک صبح.‌
‌2ـ ارشاد القلوب، ص 78 و بحارالانوار، ج 93، ص 284.‌
‌3ـ بحارالانوار، ج 83، ص 127 و ج 87، ص 146.‌
‌4ـ بحار، ج 76، ص 333 و ج 87، ص 139.‌
‌5ـ امالی شیخ صدوق، ص 292 و بحارالانوار، ج 13، ص 329.‌
‌6ـ بحارالانوار، ج 87، ص 162.‌
‌7ـ بحار الانوار، ج 74، ص 383 و ج 87، ص 144.‌
‌8ـ بحارالانوار، ج 87، ص 156.‌
‌9ـ بحارالانوار، ج 83، ص 127 و ج 87، ص 146.‌
‌10ـ بحارالانوار، ج 87، ص 146.‌
‌11ـ فَاضرِبْه بِالنُّعاسِ اللیلة و اللَّیلَتَیْن؛ اصول کافی، ج 3، ص 100.‌


منبع خبر: تبیان




امروز:  شنبه 8 آذر 1399
اخبار
آموزش
کتابخانه
اصطلاحات
مقالات
اساتید
کانون قرآن
گفتمان
پرسش و پاسخ
بسیج
گالری عکس
مناسبت ها
فرزانگان
اطلاعیه ها و بیانیه ها
رویدادها
تازه های علمی
 
 
 
 
کليه حقوق معنوي براي مجتمع آموزش علوم اسلامي کوثر محفوظ مي باشد.
Designed by Hetav Group & Powered by: Karimabadi